Start

 

 

Dit overzicht is samengesteld door Klaas J. Bekkema; bij elke vorm van publikatie, altijd de bron vermelden;

dit kan alleen als de auteur daarvoor schriftelijke toestemming heeft gegeven

en de gegevens mogen nimmer voor commerciėle doeleinden worden gebruikt!

 

 

Geschiedenis van Smallingerland.

Hier volgen nog algemene gegevens over de jongere geschiedenis van Smallingerland.


Loop der bevolking van Smallingerland van 1714 t/m 1940.

 

In het gemeente archief van Smallingerland vond ik een archiefstuk over de loop der bevolking in de Friese gemeenten van 1714 tot 1940.

Hieruit heb ik de gegevens van onze gemeente Smallingerland gehaald.

 

1714                1744                1796                1848                1881                1914                1940

 

2246                4313                4682                7242                9611                13349              17004

 

Nadat Philips zich had gevestigd in 1950 ging het inwonertal van Drachten en daarmee de Smallingerlandse bevolking snel omhoog.

Zelfs in de jaren 50, 60, 70 en 80 van de vorige eeuw was Smallingerland de snelst groeiende gemeente van Nederland.

Op 1 april 2016 woonden er 55.494 mensen in onze gemeente. (Bron: CBS en Wikipedia – Smallingerland).

 




De wijkindeling van de dorpen in Smallingerland in de 19de eeuw.

Johannes G. Wijnstra vond onderstaande wijk indeling van Smallingerland in het gemeente archief te Drachten. Met zijn toestemming wordt het hier gepubliceerd. Ik ben nog op zoek naar een tekening van de wijk indeling, die moet ergens in mijn eigen archief bevinden.
Alleen van de dorpen Drachten, Opeinde en Oudega heeft hij dat gedaan. Dus ontbreken hier Kortehemmen, Boornbergum, Nijega.

Wijkindeling Smallingerland 1856 of 1857

 

Dragten,

wordt verdeeld in de volgende twaalf wijken, te weten:

Wijk A, bevattende alle woningen in den omtrek, die bepaald wordt ten noorden door de vaart, voor zoo ver die loopt van de Dreid oostwaarts tot aan de brug in het gebuurte, en ten westen van de dubbele Straat en den Straatweg zuidwaarts tot aan de Gemeente Scheiding.

Wijk B, bevattende alle woningen in den omtrek waarvan de westzijde bepaald wordt door den Zuider-Straatweg en de dubbele Straat, van de gemeente Scheiding noordwaarts tot aan de brug, en de noordzijde door de vaart van de brug oostwaarts tot aan de kerkstraat, met in begrip van de huizen aan de westzijde van de kerkstraat.

Wijk C, bevattende alle woningen aan de zuidzijde van de vaart in het gebuurte van de kerkstraat oostwaarts tot aan de dwarsvaart, met in begrip van de huizen aan de oostzijde van de kerkstraat.

Wijk D, bevattende alle woningen langs de beide zijden der Zuider-dwarsvaart en het Ureterper vallaat tot aan de laatste nummer van Zuider-dragten.

Wijk E, bevattende alle woningen in den omtrek, die bepaald wordt ten Zuiden door de vaart, van de Dreid, oostwaarts tot aan de brug, en ten oosten door de straat in de Snakkerburen en vervolgens langs en nevens de beide zijden van den Straatweg tot aan het einde van het dorpsvoetpad.

Wijk F, bevattende alle woningen van het dorps voetpad langs en nevens beide zijden van den Straatweg, van het dorpsvoetpad tot aan de Luitenantslaan en aan weerszijden van de Folgeralaan van den Straatweg tot de dwarsvaart.

Wijk G, bevattende alle woningen te Rottevalle onder Noorder-dragten.

Wijk H, bevattende alle woningen in de Dragt-ster-Compagnie en langs en nevens den Zuid­kant van de Folgeralaan tot aan de dwars­vaart.

Wijk I, bevattende alle woningen, langs en

nevens de beide zijden van de dwarsvaart van de verste- tot de Zandige wijk.

Wijk K, bevattende alle woningen, langs en nevens de beide zijden van de dwarsvaart, van de Zandige wijk tot de Hellingswijk.

Wijk L, bevattende alle woningen langs en nevens de beide zijden van de dwarsvaart, van de Hellingswijk tot de hoofdvaart en langs den noordkant van de vaart in het gebuurte, van de dwarsvaart westwaarts tot aan het vallaat.

Wijk M, bevattende alle woningen langs den noordkant van de vaart in het gebuurte, van de draai bij het vallaat westwaarts tot aan de brug en vervolgens langs de Oostzijde der Snakkerburen noordwaarts tot aan de houtlaan.

 

Opeinde,

wordt verdeeld in de volgende drie wijken, te weten:

Wijk A, bevattende alles wat gelegen is tusschen de grenzen van Nijega, Dragten en den zuidkant van den Lijkweg.

Wijk B, bevattende alles wat gelegen is tusschen de grenzen van Nijega, Tietjerksteradeel, Dragten, den noordkant van den Lijkweg, den westkant van de regte rigting van de Opeindervaart door de Leijen.

Wijk C, bevattende alles wat gelegen is tus­schen de grenzen van Tietjerksteradeel, Dragten, Achtkarpelen, de Leidijk en den westkant van de regte rigting van de Opeindervaart door de Leijen.

 

Oudega,

wordt verdeeld in de volgende drie wijken, te weten:

Wijk A, bevattende het gedeelte van Oudega, voor zoo verre gelegen onder de Kadastrale Sectie A van de Gemeente Oudega.

Wijk B, bevattende het gedeelte van Oudega voor zoo verre gelegen onder de Kadastrale Sec­tie B, van de Gemeente Oudega.

Wijk C, bevattende de Kadastrale Secties C en D, van de Gemeente Oudega.

Klaas J. Bekkema

© april 2017




Geschiedenis van de Smallingerlandse dorpen.

 

Inleiding.

 

Hier wordt de geschiedenis van de veertien Smallingerlandse dorpen beschreven. Voor de kaarten uit 1848 is de Eekhoff kaart gebruikt. Die kaart geeft heel veel info, zoals de voormalige dorpsgrenzen. Die heb ik hiervoor gebruikt en met rood aangegeven. De tegenwoordige dorpsgrenzen hebben als ondergrond de topografische kaart uit 2000 en de gegevens hierover zijn verstrekt door de heer Charles van den Berghe, ambtenaar bij de gemeente Smallingerland. Op deze plaats wil ik hem hartelijk dank zeggen voor de benodigde info. Ook hier zijn de grenzen met rood aangegeven. Voor zover de dorpen een wapen en vlag hebben, is dat hier ook opgenomen. In de loop van de tijd wordt hier steeds meer info toegevoegd.

Natuurlijk kost het veel tijd om alle gegevens te vergaren en dan voor mijn website te gaan gebruiken.

 

Klaas J. Bekkema

© maart 2013/april 2015.


Gemeente wapen van Smallingerland.

 

"Van zilver beladen met vijf groene bomen op een grasgrond van hetzelfde, waarlangs een rood hert springt.

Het schild gedekt met een kroon van goud van driebladeren en twee maal drie parels,

de hoofdband bezet met drie rode ruitvormige en daartussen twee groene ovale edelstenen."



Het hert in het wapen heeft soms een gewei en soms niet. Beide zijn goed.


De vlag van de gemeente Smallingerland.


De dorpen en buurtschappen hebben alle hun gemeenschappelijk geschiedenis met de gemeente Smallingerland. In de voorgeschiedenis hebben we dat al e.e.a. behandeld. Hier ga ik dat per dorp en enige buurtschappen verder uiteenzetten.

De gemeente (grietenij) bestaat thans uit veertien dorpen,  eertijds waren dat er  zeven. In 1851 werden de grietenijen opgeheven in Fryslān. Daarvoor in de plaats kwamen de gemeenten. De laatste grietman werd de eerste burgemeester. Het begrip Grietenij kennen we ook in de provincie Groningen. Pas in 1811 werden daar de grietenijen opgesplitst in meerdere gemeenten. De rest van Nederland kende het begrip van gemeenten al  eeuwen.

T.z.t. plaats ik hier een lijst van grietmannen en burgemeesters van Smallingerland.



De vlag van Boornbergum, is dezelde als die van Kortehemmen.


Zie hier boven.

Dorpswapen van Boornbergum.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Boornbergum:

Wapen dield: I yn grien in goudenpunt oprizend śt de skyldfoet, fan boppen beselskippe fan in gouden rogge-ier; II weagjend trochsnien fan swart en goud, mei oer alleshinne in toerkrśs mei in hoanne en op de dwersbalke op de śteinen in leelje mei ōfsniene foet, pleatst op in bal op in punt, oprizend śt de skyldfoet, fan it ien yn it oar.

De Boarn, dźr't it doarp nei neamd is, is ferdwūn. Alinne yn de rin fan de Leppedyk is noch eat te sjen fan de kronkeljende stream. Der leit noch brede sleat njonken It Mear (in midsieuske dyk) dźr't it oerstallige wetter troch ōffierd wurdt.

De 'berch' is de sānrźch, dźr't  it doarp op leit, symbolisearre troch de gouden punt yn de rjochterskyldhelte. It  doarp kin men ferdiele yn in eastlik sāngebiet (goud yn it wapen) en in westlik feangebiet (swart yn it wapen). Op de sāngrūn waard rogge ferboud. De rogge-ier wol dat oanjaan. Der stie eartiids in "Rochmole" op é grins fan Boarnburgum en Koartehimmen tichte by de Gealeane. It meast eigene is wol it bysūndere  toerkrśs mei op de śteinen fan de dwersbalke twa leeljes mei ōfsniene foet. De midsieuske toer, śt de 12de ieu, wie yn de nacht fan 6 op 7 desimber 1733 ynstoart. Yn 1734 is in nije tsjerke boud en heechstwierskynlik is doe it ālde toerkrśs wer brūkt. De leelje is in symboal fan Marije, de mem fan Jezus. De toerspits mei it krśs stiet yn de lofterhelte fan it wapen. De weagjende dieling is de oantsjutting fan de ferdwūne Boarn.

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H., yn oparbeidzjen mei Doarpsbelang.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2013, blz. 307.


Flagge: fjouwer banen fan read, giel, grien, giel en read; de boppeste en ūnderste reade baan toskfoarmich, mei fiif tosken dy't nei de midden fan de flagge wize; begjinnend op 1/10 fan de flaggehichten en de punten op 1/4 flaggehichte; yn é midden fan de flagge in weagjende griene baan fan 1/5 flaggehichte, dy't fan de broekside ōf op 1/6 flaggelingte ūnderbrutsen is oer in lingte fan 1/3 flaggelingte; yn it ūnderbrutsen diel in griene leelje.

Om't beide doarpen gearwurkje yn Doarpsbelang, woenen hja in mienskiplike flagge hawwe. Beide doarpen binne streekdoarpen. De read-toske boppe- en ūnderkant fan de flagge wolle dat oantsjutte. It giel is de sāngrūn dźr't beide doarpen op lizze, foar Koartehimmen is de weagjende griene balke de Drait en foar Boarnburgum is dat de ferdwūne Boarn. De griene leelje wol it natuergebiet yn it westen oanjaan.

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H., yn oparbeidzjen mei Doarpsbelang.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2013, blz. 309.


Torenspits Nederlands Hervormde kerk Boornbergum.


Dorpsgebied van Boornbergum.

 

Op het dorpsgebied van Boornbergum zijn later de 'nieuwe' dorpen De Wilgen, Smalle Ee, De Veenhoop en Goėngahuizen ontstaan in de 20ste eeuw. De eerste twee zijn al oude dorpen of buurtschappen die onder de moederkerk van Boornbergum vielen.  De laatste twee zijn eigenlijk nog heel jonge dorpen. Over hun eigen geschiedenis kunt u terecht bij hun hoofdstuk.

 

 

Het oude dorpsgebied van Boornbergum.


Toen in de middeleeuwen  de Friese grietenenijen ontstonden en hun eigen rechtsgebied kregen met hun oude grenzen die tot 1984 bleven gehandhaafd, ontstonden er ook kerken. In Smallingerland hadden we vanouds zeven dorpen met hun eigen kerk: Oudega, Nijega, Opeinde, Noorder Drachten, Zuider Drachten, Kortehemmen en Boornbergum. Een dorp kreeg een kerk als de inwoners in staat waren om een pastoor te onderhouden.  In eerste instantie behoorde een dorpsgebied bij een kerk, als men nog de klokslag kon horen. Maar u zult zien dat dat niet in Smallingerland van toepassing is. Vergelijk de dorpsgrenzen van Oudega en Nijega. De grens van Nijega ligt op de klokslag van Oudega aan.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Boornbergum (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Boornbergum.


Buitenstvallaat - Būtenstfallaat.

Buitenstvallaat is ontstaan toen in 1641 Passchier Hendricks Bolleman een contract sloot met de inwoners van Noorder- en Zuider Drachten tot het graven van de  Drachtster Vaart. Deze vaart begon bij De Drait. De vaart werd aanvankelijk in oostelijke richting gegraven.

Om het verloop van het water van het hoogste gelegen punt naar de laagst gelegen punt te regulieren werden een aantal verlaten (vallaten) gemaakt. Buitenstvallaat is mijn geboorteplaats, mijn vader had daar een kalkoven.

Ook is Buitenstvallaat bekend om zijn skūtsjes, die door de familie Van der Werff werden gebouwd. Een aantal hiervan zeilen bij het skūtsjesilen. Ook door de familie Roorda gebouwde skūtsjes zeilen bij het skūtsjesilen.

De werf van Buitenstvallaat dateert al uit het begin van de 18de eeuw. De eerste scheepsbouwers behoorden tot het geslacht van Roorda, die later een werf hadden aan het Moleneind in Drachten. Halverwege de 19de eeuw kwamen de familie Van der Werff op deze scheepswerf van Buitenstvallaat.

Later voeg ik hier nog meer aan toe.




De vlag en het wapen van De Tike.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van De Tike:

Wapen: read, mei in griene skyldfoet; yn it read trije punten, ferhege oprizend śt de skyldfoet, de punten boppe beselskippe fan in ploech, alles fan sulver; de skyldfoet belein mei in sulveren pompeblźd.

De Tike hat lang ien fan de buorskippen fan Nyegea west, lizzend op de heide. Sūnt 1952 is it doarp selstannich. De minsken dy't hjir op de heide wennen wienen earm en wennen meastentiids yn plaggehutten. Yn de 20ste ieu is de heide ūntgūn en kamen der boerespultsjes.

De gegevens binne de basis fan it wapenūntwerp foar De Tike. De sulveren punten steane foar de ienfāldige plaggehutten op de heide (read). De sulveren ploech steane foar de ūntginning  fan de heide, dźr't it lānskip troch feroare  yn in greidelānskip, de griene skyldfoet. It sulveren pompeblźd stiet foar de mar De Leijen, dźr't it doarp by leit.

Yn de flagge is deslde symboalyk brūkt. De punten binne no read , om oan te jaan dat de huzen no fan stien binne. It sulveren ploechizer hat deslde betsjutting as de ploech yn it wapen.

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H..

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2014, blz. 300  en 301.


Flagge: Twa banen grien en wyt; yn de griene baan oan de stokside in sulveren ploechizer; yn de wite baan trije reade punten, de basis begjinnende op 1/10 flaggehichte fan de ūnderkant fan de flagge en de punten einigjende op 1/10 flaggehichte fan de griene baan.

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H..

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2014, blz. 300  en 301.


Dorpsgebied van De Tike.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van De Tike (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van De Tike.



Veenhoop wapen en vlag

De vlag en het wapen van De Veenhoop.

Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van De Veenhoop:

Wapen: yn blau in gouden skūtsje, steand op in skyldfoet, skaakt fan lizzende blokjes fan swart en sulver, yn 5 rigen fan 5 blokjes; it skūtsje boppe yn de skyldhoeken beselskippe fan in gouden klaver.

Flagge: trije banen fan giel, blau en skaakt fan lizzende blokjes fan swart en wyt, yn trije banen fan fiif blokjes, de banen yn de ferhālding fan 2: 7: 6; yn it blau, oan de broekside in giele klaver.

De Feanhoop is ūntstien yn it begjin fan de 19de ieuw oan de ein (of it begjin) fan it 'Polderhoofdkanaal' fan de (net mear besteande) 'Groote Veenpolder in Opsterland en Smallingerland.'
By it doarp komt it kanaal śt yn it Grytmansrak (tusken Kromme Ie en Wide Ie). It kanaal wie neist de offier fan wetter ek in wichtige rūte foar it ferfier fan turf, dy't meastenttiids troch skūtsjes ferfierd waard.
Noch altyd wurde hjir wedstriden holden mei skūtsjes fan de S.K.S.. Dźrom hat it skūtsje in prominint plak yn it wapen krigen.
Nei de ferfeaning is it lān yn de omjouwing ynrjochte foar feehālderij, dźr't de klavers nei ferwize.
De skyldfoet is oernommen śt it waen fan de hjirboppe neamde feanpolder en tsjut op it fean en de namme fan it doarp. De blaue skyldkleur ferwiist nei it wetter om de Feanhoop hinne.
De flagge komt foar in grut part oerien mei it wapen, de klaver jout it agraryske bedriuw oan, wylst de skaakte banen nei de doarpsnamme ferwize.

Untwerp: J.C. Terluin, lid F.R.f.H.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboekje 2015, blz. 274 en 275.


Dorpsgebied van De Veenhoop.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van De Veenhoop (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis De Veenhoop.



De vlag van De Wilgen, is dezelde als die van Smalle Ee.


Zie hierboven.

Dorpswapen van De Wilgen, is dezelfde als die van Smalle Ee.

 


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van De Wilgen en Smalle Ee:

Wapen: trochsnien: A. yn blau in gouden spitskrśs; B. yn goud trije beammen op in grūn, alles fan grien.


Flagge: Twa likense hege banen fan blau en grien, mei oer alles hinne in giel krśs mei in earmdikte lyk as oan 1/3 flaggehichte, de earm nei de flechtside ta healweis ynsnuorre troch twa inoar leadrjocht krśsende diellinen, de ien lofts skean, de oare rjochts skean.


Taljochting: it wapen is trochsnien om 't wapen is fan twa doarpen Smelle Ie en De Wylgen. Yn it boppeste diel stiet it krśs sintraal as symboal fan it eardere kleaster te Smelle Ie. De punten fan it krśs tsjutte op de skāns, dy't hjir yn de 'e 16de ieu boud is foar de Spaanske ynfallen śt Grinzerlān wei. De foarm fan de skāns en it krśs binne ferwurke ta in spitskrśs. It blau tsjut op it wetter fan de Smelle Ie en it goud op de sāngrūn.

It ūnderste diel fan it wapen mei de trije beammen ferwiist nei De Wylgen. Trije, om 't de meartalsfoarm fan de namme fan it doarp oan te jaan en de gearwurking tuskken Smelle Ie, De Wylgen en Būtenstfallaat.

De beammen binne ek in soarte fan streeksymboal en it teken fan rjochtspraak. Yn Smelle Ie hat fanōf de Midsieuwen oant midden fan de 17de ieu it gritenijgerjocht holden.

It wapen is  yn dit gefal ōflaat fan de flagge.

It wapen waard publisearre yn de Drachtster Courant fan 30 July 2004.

Untwerp flagge: frou L. Degener, Smelle Ie.

Untwerp wapen: J.C. Terluin, lid F.R.f.H..

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2007, blz. 195 en 196.


Dorpsgebied van De Wilgen.

 



Het tegenwoordige dorpsgebied van De Wilgen (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van De Wilgen.




De vlag en het wapen van Drachten.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van de Vlecke Drachten:

Wapen: Lykas bekend is fiert Drachten in wapen fan sulver mei trije swarte turven deryn, pleatst twa-ien. In ienfāldich wapen dat dśdlik wiist op it feantsjen.

Yn goede tiden waard  de Nederlānske-Herfoarme tsjerke boud (1743) mei op 'e toer in moaie wynwizer: trije turven mei in kroane derop en by elkoar holden troch in bānmotyf yn "régence"-styl.

De praktyk hat śtwiisd dat Drachten graach pronket mei de wynwizer fan 'e tsjerke; op ferskate ōfbyldings is dy werom te finen.

Flagge: Op fersyk fan de stifting "It Drachtster skūtsje: De Twee Gebroeders" is der in flagge makke foar de flekke Drachten, yn ferbān mei de iepening fan de schouwburg De Lawei. De stifting hie al in rūge skets makke mei de wynwizer deryn. De Fryske Rie foar Heraldyk hat it idee mei beide hannen oanpakt en hat dat ferwurke yn de flagge. Dy kin no sa omskreaun wurde:

Twa likelange banen: de boppeste read  mei dźrop de giele wynwizer fan de Herfoarme Tsjerke, te witten trije turven mei in kroan fan trije fleurons en twa pearels, by elkoar būn troch bannen yn régence-styl; de ūnderste besteande śt sān likehege banen fan wyt en swart ensafh..

Sa is besocht op in evenredige wize Drachten śt te byldzjen: in fleurige flekke, ūntstien śt de ferfeaning.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboekje 1986, blz. 117.


Dorpsgebied van Drachten.

 

 

Drachten in 1840.

 

 

Het dorpsgebied van Drachten, toen het nog een geheel was.

 

Op het dorpsgebied van (Noorder) Drachten ontstonden in de 20ste eeuw de 'nieuwe' dorpen Rottevalle (gedeelte), Houtigehage en Drachtster Compagnie.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Drachten (2011).


Noorder Drachten - Noarder Drachten.

 

 

Het oude dorpsgebied van Noorder Drachten.

Toen in 1641 een kontrakt werd gesloten tot het graven van de Drachtster vaart door Passchier Bolleman c.s. veranderde ook de dorpsgrens tussen Noorder en Zuider Drachten.

De grens zou na 1641 de vaart worden. Die vaart ligt daar niet zo maar. Als we de geologische kaart van Smallingerland bekijken, dan zien we dat daar een oud stroomdal van een voormalige rivier lag. Deze raakte vol met veen tijdens de veengroei, zie de geologische bijdrage. Als we het Beneficiaal boek uit 1543 en de gegevens uit het Nedergerecht van Smallingerland van voor 1641 goed bestuderen, kunnen we veel gewaar worden van de voormalige grens tussen de beide dorpen.

Voor Zuider Drachten lag die noordelijker. In 1989 heb ik een lezing gegeven over de vroegste geschiedenis van Smallingerland in het voormalig Bleekerhūs museum in Drachten. Thans is dat het museum van Smallingerland en is op een andere plaats gekomen. Het vroegere museum was gehuisvest in het oude gemeentehuis van onze gemeente. Thans is dat een restaurant geworden.

Terugkomend op de oude grens van de dorpen Noorder en Zuider Drachten zien we dat er e.e.a. is veranderd in het nadeel van de laatst genoemde. Voor de lezing in 1989 en de daarmee samengaande tentoonstelling heb ik een aantal kaarten gemaakt. Die zal ik later opnemen op deze website.

De grens lag meer naar het noorden ten opzichte van Zuider Drachten, zoals we reeds hebben besproken. Voor 1641 lag de grens van de dorpen bij de uitmonding van de Drait (Zuider Dracht) en liep ongeveer evenredig oostelijk naar de Hogeweg om vervolgens ongeveer langs de tegenwoordige Houtlaan naar het latere Ureterper Vallaat te lopen.

Zuider Drachten verloor een aanzienlijk deel van zijn dorpsgebied aan zijn noorderbuur.


Zuider Drachten - Sśder Drachten.

 

 

Het oude dorpsgebied van Zuider Drachten.



Grafschriften van Drachten.

Bij de oude kerkhoven van de voormalige kerken van Noorder- en Zuider Drachten kwamen oude grafzerken te voorschijn. Waar thans de Rabobank aan de Gauke Boelensstraat staat, had Jongstra tot ongeveer 1970 een tuinderij.  Hij had een bloemenzaak, die later werd verplaatst naar het begin van het Moleneind N.Z., waar nu ongeveer de Limburge vlaaiwinkel staat. Tijdens het bouwrijp maken van het terrein na het verdwijnen van de tuinderij, werden een aantal grafzerken gevonden. Omdat ik wel ongeveer de Drachtsters kan plaatsen in de tijd en ook waar ze woonden in de Zuider- of Noorder Drachten kan ik veel bepalen. In de jaren 80 van de vorige eeuw heeft wijlen Hendrik Zwart een lijst gemaakt van die bewaarde grafzerken. Deze zerken bevinden zich thans op de opslag van Openbare Werken van de gemeente Smallingerland aan de Tussendiepen in Drachten. Hier volgt de lijst. Het komt heel vaak voor dat grafzerken elders werd gebruikt voor paden e.d..

01. Anno 1695 den 18 Maart is alhier gerust den eerw. Auckien Fockens de Weduwe van Wyll. Heer Lucas Hymmersma. 26 dito Begraven.

 (Boven de steen een uitgeblikt wapen.)

02. 1720 Den 19 Ian is Overleeden / De Eerw: Geeske Alberts Oud / ruim 31 Iaar is hier begraven / De Dood nam Mij van d' Aarde af / En deed Mij dalen hier in 't Graf / O Zalig Zalig sterven / Die 't  Ewig Leven Erven.

Op dezelfde steen:

Geeske Sibolts Gebooren 27 Iuni / 1726 Overleeden 1768 3 Iann: /  out Zijnde 41 Iaar is hier Begraven /
1784 den 4 Juni Overleed Sieuke / Sybolts Oud naby 52 Jaar Geweest / Huisvrouw van Arent Tjeerds /  is hier begraven /

Jitske Arentsz in leven / geliefde vrouw van W. L. Koopmans / rustend Leraar bij de Doopsgezinden / in de Dragten overleden den 17 Juny /  1825 oud 68½ Jaren min 9 dagen ligt onder dezen steen begraven /

03. A° 1720 den 1 Juny is overleeden Mayke Ipes eerste huysvrouw van Gerryt Johannes, oudt int 23e jaar en leit alhier begraven.

04. Anno 1723 den 21 May is in den Heere gerust den eersame Lowys Cornelis in leeven coopman en schipper op Amsterdam oudt int 68ste jaar ende leit alhier begraven.

05. Den 21 Xber 1732 is gestorven / Lolkyen Tyerds is geweest Huysvrou / van Auke Pyers en Leyt hyer begra / ven was out int 37 Jaar.

Op dezelfde steen:

1805 Den 19 Januarij is Over / leeden Tjeerd Aukes in den Ouder / dom van circa 69 Jaren en leit / alhier begraven.

1844 Den 30 November is overleden / Auke T. de Vries in den ouderdom van / 73 Jaren en in leven echtgenoot van / Antje Pieters Oostinga en ligt / alhier begraven.

06. Anno 1697 Den 7 January is Geboren den Eerbare Grietie Fockes huisvrouwe van Harmanus Bienema en is in den Heere ontslapen den 28 November A° 1735 en leit alhier begraven.

07. Aukje Hendriks overleden 15 July 1736, huysvrouw van Lowys Kornelis, out 73 Jaar.

Op dezelfde steen:

Overleden 7 Juny 1728 Tietske Kornelis out 15 weeken.

Overleden 28 April 1738 Wilt Kornelis out 53 weeken.

Overleden 30 July 1740 Trijntje Kornelis out 27 dagen.

Overleden 13 January 1768 Joukjen Wilts, huysvrouw van Kornelis Lowyses, ontvanger en dorpsrechter in de Zuyderdrachten, out 70 Jaaren en ruim 2 maanden.

(Bovenste vak van deze steen een ton en de godin Justitia, echter zonder zwaard).

08. A° 1742 den 4 October is in den / Heere gerust de Eersame Gerrit / Johannes oudt in het 55ste Jaer / en leit alhier begraven /

Op dezelfde steen:

A° 1738 den 3 Juny is in den /  Heere gerust de Eerbaare Siou / kien Feytses de tweede Huis / vrouwe van Gerrit Johannes / out int 44 ste Jaar en leit alhier begraven /

09. Hier legt Begraven / De Eersame / Anne Duerks / in syn leven / feenbaas/ in de Norderdragten / overleden den 14 Mey 1748 / des morgens / omtrent twe uuren.

10. Den 28 Januarys 1748 / is in de Heere gerust / A.W. Reiding (dit was Arp Wybes Reiding) / in leven mederegter / van Smallingerland / in den ouderdom / van 76 Jaer en ruim / 5 maanden / en legt hier begraven.

Op de steen staat een wapen afgebeeld: links eikel midden korenbundel rechts eikel.

11. 1749 Den 7 Maart is Overleeden / Den Eerw. Albert Sibolts Oud 86 / Jaar heeft met Sijn Eerw. Vrouw / den Egten staat Geleeft 65½ Iaar / is Ruim 50 Iaar Leeraar Onder de / Doops gesinde Geweest Legt hier / Begraven. De Dood heeft desen Leeraar af / Getrokken uit dit Tranendal / Hy is Soo'k hoop in God gerust / En van de Zaligheyd Bewust.

12. Hier Leyt begraven / Vokjen Eegberts Gosses en / Vokjen Gosses huysvrou van / Gosse Eengberts Oud zijnde in / Het Vyfentwentijgst Jaar / En is Gestorven in de / Suder Drachten Den 11 Juny 1750.

Op de steen staat een aambeeld afgebeeld.

12a. A° 1751 den 8 April is in / den Heere gerust de Eerbaare / Tryntie Dovwes in Leeven Huisvrouwe van Auke Gerrits / oudt int 75ste Iaar en Leyt alhier begraven.

Op dezelfde steen:

1817 den 30 Augustus is Overleeden / Kornelis Diemers Duursma / Paarde Pijkeur inde Dragten in den / Ouderdom van ... 66 Jaren en legt alhier begraven.

1843 Den 6 Maart is overleden / Jouke Gjalts van Riezen in leven / Echtgenoot van Maryke Kornelis Duursma en Sluiswachter in / Dragten in den ouderdom van / bijna 56 Jaren en ligt alhier begraven.

13. 1751 den 11 September is in den Heere gerust de Eersame Klaas Halbes Brouwer out 17 Jaaren 26 weeken en leyt alhier begraven.

Op de steen staat een wapen afgebeeld:  hart met een kroon erboven.

14. 1758 den 1 Desem: is Overleden Halbe Herres Meester Brouwer in de Z. Dragten oud in 't 54 ste Jaar en leit alhier begraven.

Op dezelfde steen:

Den 8 July 1782 is overleden Metje Halbes ... Laast Huysvrouw van H. Schultens Medicijna Docter in de Noorder Drachten oudt int 51 ste jaer.

Op de steen staat een wapen afgebeeld: hart met weerszijden de initialen H H en M H, als vokgt links- en rechtsboven een H, linksonder een M en rechtsonder een H.

15. Den 4 Mart 1756 is overleden den / Eersame Foocke Wytses / in leven Mr. brouwer in de Zuiderdrachten out / omtrent 78 Jaar.

Op de steen staat een afbeelding van zijn initialen FWB.

16. Den 22 Maart 1759 / is Overleden Sioukien Pybens / in Leven huisvrouw van / Goitse Frankes in den / Ouderdom van 60 Jaren / en legt hier Begraven.

Op dezelfde steen:

1812 den 29 Maart is overleden / Jeltje Goitses in tyden Huisvrouw / van Lowys Kornelis in den ouderdom / van 72½ Jaar en ligt onder deze Steen / begraven.

Op de steen staat een wapen afgebeeld: de halve Friese adelaar, andere helft is niet meer leesbaar.

17. Den 22 Juli 1761 is inden Ouderdom van Omtrent 68 Jaaren Overleden Sytse Fokkes in leven mede Rechter van Smallingerland.

Op dezelfde steen:

Den 12 April 1756 is in den Ouderdom van 61 Jaren 2 Maanden en ... dagen Overleden Sjoukjen Arps Reiding de huisvrouw van Sytse Fokkes Reiding in leven mede Rechter van Smallingerland.

Den 4 Mei 1796 is in den Ouderdom van 72 Jaren 2 maanden en ... dagen overleden Fokke Sytses Reiding in leven Old Secretaris van Smallingerland en leggen onder dese steen begraven.

Op de steen staan twee uitgesleten wapens.

18. 1763 Den 19 July / is in den Heere Gerust / den Eersame Iuokien / Rinses in een ouderdom Van 39 Jaaren in Leeven Huisvrouw / Van Derk Duirsema / Naa dat ze Ruim 15 Jaaren / in een Staande Egt heeft geleeft / en Leit alhier begraaven / met haar 2 Zoonen en 3 Dogters aan haar regter zijde.

19. 1766 den  8 Junij is Overleden / Hendrik Halbes Oud Ruim 21 Jaar / en Leit alhier Begraven.

Op de steen staat een wapen afgebeeld: een hart hangend aan een kroon, met aan weerskanten de letters H H.

20. Den 20 July 1766 is overleden Joukien Uebeles in / leven Huisvrouw van Symen Lolkes met welke zij 9 jaar getrouwt is geweest out int 37e jaer.

Op de steen staat een wapen afgebeeld: een manspersoon met voorwerpen in beide armen.

21. A° 1770 den 15 Maye Overleden den / Eersame Jolke Molles Molenaar in de Dragten Out in het 53 Jaar en Legt / alhier Begraven.

Op dezelfde steen:

1745 is Geboren Tjitte? Gerrits Overleden / den 8 September 1788 en legt aan de Regter ... begraven.

1760 den ... Jantie / Molles ... Desember / 1793 legt alhier begraven.

22. 1770 Den 25 September is in den Heere Gerust Den Eersame Kornelis Lowysses Old dorpsregter en Ontvanger van de Zuider Dragten in den Ouderdom van vyef en Seewentig Jaaren en Ruim ses Maanden en Legt onder deese Steen begraven.

Op de steen staat een schip (skūtsje) afgebeeld.

23. 1773 Den 28 Maay is Overleden / Sjoukjen Popkes oud 50 jaar / en Legt alhier Begraven / aan de zuid kant.

Op dezelfde steen:

1823 Den 12 Maart Overleed / Johannes Gerrits Planting / oud 94 Jaren en 1 1/3 Maand en Legt alhier Begraven.

24. 1776 / Den 10 juny Is / Overleede D'Eerbaare / Tetje Feytses In / Leven Huyse Vrouw van / Gosse Piers In Den / Ouderdom van 62 / Jaaren 10 Maanden En / 6 Dagen En is Al Hier / Begraven Den 19 De / Juny 1776 Na Dat Sy / Waaren Getrouwt / Geweest 40 Jaaren / 5 Maanden En / 19 Dagen.

25. 1771 den 7 Augustus is in / den Heere gerust Sytske Wygers / in den Ouderdom van 69 Jaaren / in Leeven Huisfrouw van / Douwe Aukes na dat Sij in 't 47 Jaar in den Egt hebben geleeft / en leit alhier begraven.

26. A° 1773 Den 10 April is overleeden / Wypkjen Lolkes in leeven Huis / vrouw van Wybe Hendriks / Oud ruim 26 Jaaren en leyt hier / Begraven met 3 van haar Kindeties / aan haare linker zyde.
Hoe dat men Zucht of weend en Schreid / De dood die hier de Vrinden Scheid / Scheide my ook van myn Man en Kind / En vn myn moeder Seer bemind / Ik by haar w... moest ... 't Graf / Hy Sneed M ... myn Leeven af.

Op dezlfde steen:

1802 Den 12 Dec.r Overleed / Sytske Wygers Wedu Lolke / Hendriks Oud Circa 36 Jaar / Legt onder dese Steen begraven / Zynde moeder van Wypkjen Lolkes.

27. 1774 den 11 Jannuary / in't 71 ste Jaar zyns Ouderdoms / is uit de tijd om in de Eewigheid / Overgebragt te worden / Overleeden den Eerzaamen / Douwe Aukes / in leven Scheepstimmerbaas / en Calkbrander in Dragten / en leid alhier Begraven.

Op de steen staat een wapen afgebeeld: een zeilschip.

28. Anno 1777 Den 12 / Februaryus is in den Heere Gerust / den Eerbaare Wytse Alles Meester / Brouwer in de Suyder dragten / oud in ... 7 ... leyt alhier Begraven.

Op dezelfde steen:

1842 Den 30 Maart is overl / Ybeltje Wytses / ... in den ouderdom van / ruim 80 Jaren Weduwe van Hans / Brouwer te Z. Dragten / Gehuwd geweest bijna 60 Jaren en / legt alhier begraven.

29. Trijntje Derks Duirsma in leven / Huisvrouw van Djurre Lammerts / is overleden den 10 Julij 1777 oud / zijnde in haar 22ste Jaar en is op / den 16 July alhier begraven / Hoe vast ik aan mijn man en kind kleefde / En Zy aan my toen ik op aarde leefde / De wreede dood die scheurd my van haar af / En deed mij vroeg hier daalen in het Graf / dog ik sal eens weer uit dit Graf opstaan / Om soo ik hoop ten leeven in de Gaan.

Op dezelfde steen:

1806 Den 3 November / Overleed De Eersaame / Derk Djurres Duusma / in Leven kalkbrander in / de Zuider dragten in den Ouderdom van 29 Jaren / en ruim 4 Maanden en / ligt alhier Begraven / Geen jeugd noch Sterkte mogt myn lichaam / hier iets baten / het moest in S Levens bloei het ... che / Leven laten / ...

30. Anno 1779 den ^Febrewari / is in den Heere gerust de / Eerbare Engeltie Hen / driks de huisvrou / van Anne Duirks in / leeven feenbaas in Noorder Dragten / dogter van Hendrik / Leuytens en Trientie / Eises oud in haar 94 / ste iaar en legt al / hier begraven / hier leg ik in dit duister / graft gescheiden van / myn vrinden of doch om / waar b... sijn ... / hemels vreugt voor / Gods aanschien dog / hope uit Gods Genade / om een salige opstandi / ge ten iongsten dage.

31. 1780 den 24 December / is Albert Rommerts overleden in de / Ouderdom van Ruim 55 jaar / en legt alhier Begraven.

Op dezelfde steen:

Den 17 Januarie 1800 is overleden / Yttje Rinderts in den ouderdom / van 78 Jaren en twee Weeken / De Huisvrou van Albert Rommerts / en legt aan De Linkerzyde van / Haare Man Begraven.

32. A° 1782 den 17 Juny is Overleden / Goitse Lenses in leven byna 38 Jaar / leeraar ... Doopsgesinde / oud in 't 73 ste Jaar / en legt hier begraven.

33. Den 28 May 1783 is overleden den Eersame Lammert Djurres / Huisman in de Zuider Dragten / oud ruim 65 Jaar en leit alhier begraven.

34. Sjoukjen Wierda, huisvrouw van P. Ruurds Amsterdam, geb. Drachten 27 Juli 1756, overleden Amsterdam 24 Juni 1785, begraven te Drachten 30 Juni 1785.

35. 1791 den 30 Julij is Overleden Sjoukjen Lourens in Leeven Huisvrouw van Cornelis Jans Mr. Timmerman in de Noorderdragten Oud in het 42 ste jaar en leit alhier begraven.

Op dezelfde steen:

Den 1 sten van Bloeimaand 1810 overleed Jan Kornelis de Vries in leven Houtkoper in de Noorder Dragten   in den jeugdigen ouderdom van bijna 26 Jaren en ligt alhier begraven. Myn stoffelijk deel thans weergekeerd tot aarde daart uit was formeerd de dood nam vroeg mijn leven af. 'k moest jeugdig naar dit somber graf waar ik vertrouw Gods groote magt in rust den jongsten morgen wagt.

36. A° 1794 den 27 Januari is overl Siuockien Tunis ? Bastiaen? out in zyn ...4 jaer.

37. Syke Wygers in Leeven Huisvrouw van / Lieuwe Franses Leeraar Bij de Doops / gesinde in de Dragten Gebooren den 16 November 1754 Overleeden den 17 De / sember 1797 Oud 63 Jaar 1 Maand 1 Dag. Leit onder dees steen Begraven / Geeindigt is de Loop / van dees vrou soo ik hoop / Schoon Zy van ons genomen is / Nogtans haar staat verbetert is.

38. Anno 1797 Den vierentwintigsten July is overleden den Eersame Lieuwe Jacobs Coopman in de Zuiderdragten Oud Sevenendertig jaaren 10 maanden ende Leit hier begraven.

39. A° 1799 den 12 Augustus is Overleeden / Arent Tjeerds in Leeven Huisman in de / Noorder Dragten in den Ouderdom van / 69 Jaar en is hier op den 16 dito begraven.

Op dezelfde steen:

Onder dezen steen ligt begraven W. L. Koopmans Overleden den / 17 den April 1826 in den Ouderdom / van 66 Jaren en 3 Maanden in Leven / Rustend Leeraar de Doopsgesinden.

40. Hier / rust / Bouwe reins Zylstra in leven Koopman / in Granen te Dragten Overleden / 8 Nov.br. 1804 oud ruim 43 Jaren.

41. Den 27 November 1802 is in den Heere Gerust de Eerame Minne Lammerts in Leeven meester Brouwer in den Ouderdom van 71 Jaar en 7 maanden en 7 dagen.

42. 1803 Den 7 Julij / is Overleden / Douwe Goitsens / in leven / Huisman in / de Noorder Dragten in den Ouderdom / van 38½ Jaar / en Legt Hier Begraven.

43. 1773 Den 14 October is geboren Hedzer Kornelis van Kammen en is overleden den 20 September 1804 en leit alhier begraven.

44. 1808 den 9 April is overleden Cornelis Jans in leven timmerman en houtkoper inde Noorder Dragten oud in sijn 61ste jaar en leit alhier begraven.

45. 1810 den 22 van Oogstmaand is / Overleden Lowijs Kornelis in / tijden mede regter van Smallin / gerland en Kerkvoogd van Noor / derdragten, in den Ouderdom van / Ruim 82½ Jaar en legt onder deze Steen begraven.

46. Folkert Jan / in leeven Mr. / Timmerman / in de Dragten / is Overleden / in den ouder / dom van 73 / Jaaren en leyt / alhier begra / ven.

Op dezelfde steen:

Zyn Eerste Huisvrou / Rinske Klas / ses aan de Linkerzyde / begraven.

Op de steen staat het vrijmetselaars symbool: een passer geplaatst over een winkelhaak.

Klaas J. Bekkema

© april 2017.





De vlag  en het wapen van Drachtster Compagnie.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Drachtster Compagnie.

Wapen: loftsskeane fan blau en sulver: b. op 'en nij loftsskeane fan sulver en blau, it sulver belein mei trije reade lizzende blokken; in frijkertier, weagjend loftsskeane trochsnien fan read en goud, yn de foarm fan twa ōfkearde klaverblźden fan it iene yn it oare, śtgeande fan de dielingsline.

Flagge: fan blau mei in wite lofterskeanbalke, mei in dikte fan 1/2 flaggelingte; de balke begjinnend yn de broekhoeke en op 2/3 flaggelingte de boppeside fan de flagge reitsjend; de skeanbalke belein mei trije reade lizzende blokken; elts blok fan 1/6 flaggehichte en 1/4 flaggelingte, it boppeste en it ūnderste blok op 1/12 flaggehichte fan de boppe- en ūnderkant fan de flagge pleatst en op in ūnderlinge ōfstān fan 1/6 flaggehichte; yn de broektop in fjouwerkant mei siden gelyk oan 1/2 flaggehichte en weagjend loftstskean trochsnien fan read en giel mei twa ōfkearde klaverblźden fan it iene yn it oare, śtgeande fan de dielingsline.

Taljochting: De Kompenije is in heechfeankoloanje, heaks op de dwersfeart fan Drachten waarden wiken groeven; de āldste lizze yn de rjochting east-noard-east west-sśd-west.

It fean waard fan de 17de oant de 19de ieu neffens in fźst plan ōfgroeven. Dat plan wie makke troch de eigners, dy't harren yn in kompany feriene hienen. Yn it wapen en yn de flagge wurde de wiken foarsteld troch de sulveren wite skeanbalke yn blau. Yn dy balke binne trije turven opnommen om de feanterij oan te jaan. Dit wie de saneamde lange turf, dy't brśn fan kleur wie. Om 't brśn yn de heraldyk eins net brūkt wurdt, is foar de tichtstby lizzende kleur read keazen. Tagelyk is dat de kleur fan de heide op it heechfean.

Nei de ferfeaning waard de boppeste laach fan it fean fermongen mei de ūnderlizzende laach sān en liem, sadat der in fruchtbere grūn ūntstie dy't gaadlik wie foar de lānbou.

It mei-inoar oparbeidzjen fan de kompanjons en de lettere boeren yn de koöperaasjes wurdt werjūn troch it frijkertier fan read en goud. De klaver is yn de Fryske heraldyk symboal foar greiden en feehālderij. It goud ferwiist nei de sāngrūn en it read nei de heide fan eartiids.

De flagge is in kopy fan it wapen en wiist dźrmei himsels.

Untwerp: Jelle C. Terluin, lid F.R.f.H..

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2002, blz. 220 en 221.


Dorpsgebied van Drachtster Compagnie.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Drachtster Compagnie (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Drachtster Compagnie.


Egbertsgaasten.

Egbertsgaasten is een heel oud buurtschap dat onder Nijega valt. Op de kaart van 1667 werd het al aangegeven. Zie ook bij steentijd opgraving van Egbertsgaasten.

Later komt hier meer van.



Goėngahuizen wapen en vlag

De vlag  en het wapen van Goėngahuizen.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Goėngahuizen:

Wapen: hoekich trochsnien fan trije hoeken; A. yn blau in gouden ferbrede hoekige dwersbalke mei trije hoeken, belein mei trije ljippen fan natuerlike kleur; B. yn grien in sulveren spinnekopsmūne.

Flagge: trije banen blau, giel en grien; de giele baan hoekich mei trije hoeken en in hichte fan 1/3 flaggehichte en belein mei trije reade pompeblźden; de giele baan begjinnend op 1/6 en de blaue baan op 7/12 fan de flaggehichte.

Goaiļngahuzen leit yn it uterste westen fan de gemeente Smellingerlān en hat yn 1955 de doarpssatus krigen. It hat gjin doarpskom of in tsjerke mei tsjerkhof, it is in doarp mei fersprate buorkerijen en wenningen.

De Goaiļngahustersleat leit tusken de Modderige Bol en de Kromme Ie. Lān en wetter binne wichtich foar it doarp, it is in agraryske mienskip.

De greiden binne in dorado foar greidefūgels, dźr't de ljip wol de wichtichste fan is. As ferwizing dźrnei binne trije ljippen op de balke pleatst.

De kleuren foar it wapen en de flagge wienen al gau fūn, se ferwize nei de omjouwing, grien foar it gers, goed foar it hea en de blau foar it wetter. De hoekige balke ferwiist nei de kearslūzen dy't yn de Goaiļngahustersleat en de Modderige Bol sitte.

Yn it grien is ien fan de trije spinnekopsmūnen ofbylde dy't hjir yn de omkriten steane, bygelyks by de Modderige Bol.

De flagge hat in gelikense ferdieling krigen as it wapen. De trije dielen jouwe it wetter, it natuer- en kultuergebiet oan. De pompeblźden bringe nochris ekstra de wetterrike omjouwing yn it sin.

Mei it registrearjen fan it wapen en flagge fan Goaiļgahuzen binne no alle doarpen fan Smellingerlān foarsjoen fan in eigen wapen en flagge.

Untwerp: J.C. Terluin, F.R.f.H, yn gearwurking mei Plaatselijk Belang.


Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2016, blz. 272 en 273.


Dorpsgebied van Goėngahuizen.

 

Goėngahuizen 2011

 
Het tegenwoordige dorpsgebied van Goėngahuizen (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Goėngahuizen.



De vlag en het wapen van Houtigehage.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Houtigehage:

Wapen: trochsnien fan goud en read, oer alles hinne in śtskuorde ikebeam mei fiif tūken, alle tūken mei trije blźden en toppe fan in ikel, de middelste tūke fan twa ikels; fan grien yn it goud en fan goud yn it read; de stam beselskippe fan twa takearde ōfsniene skieppekoppen fan sulver; in skyldrāne trochsnien fan grien en goud.

Flagge: in reade hys fan 7/15 flaggehichte en in giele flecht, oan de boppe-, broek- en ūnderkant in rāne fan 1/7 flaggehichte, fan giel om it read en fan grien ūnder en boppe it giel; yn de reade hys, yn it midden in ōfsniene wite skieppekop.

Taljochting: neffens de ensyklopedy fan Fryslān is de betsjutting fan Houtigehage: Hage = smelle streek lān tusken de ferfeanings, hout wiist op de begroeiļng.

It doarp leit yn de gemeente Smellingerlān en hat twa buorskippen: Luchtenveld en Vianen, en is ien fan de saneamde heide doarpen. It ūntwerp foar wapen en flagge binne op dy feiten  basearre. De twadieling is in ferwizing nei de beide buorskippen dźr't it doarp śt bestiet. De smelle streek lān wurdt ferbylde troch de skyldseame en de begroeiļng troch de ikebeam. It grien ferwiist nei de greiden en it giel nei de sāngrūn.

Untwerp: Jelle C. Terluin, lid F.R.f.H..

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2001, blz.204 en 205.


Dorpsgebied van Houtigehage.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Houtigehage (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Houtigehage.


De Kletten.

Hier komt informatie over het buurtschap De Kletten onder Opeinde.



Zie bij Boornbergum.

De vlag van Kortehemmen, is dezelde als die van Boornbergum.


Dorpswapen van Kortehemmen.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Kortehemmen:

Wapen: yn grien in gouden maiskolf, lofts en rjochts beselskippe fan in gouden peal; in weage skyldhaad fan read, belein mei in sulveren kearūb-ingelkopke tusken twa wjukken.

Koartehimmen hat twa kearnen: de Boerestreek en de Sānbuorren. De twa gouden peallen wize dźr op. De tsjerke is tige āld, śt de twadde helte fan de 13de ieu. Yn de sśdmuorre sit in kearūb-ingelkopke tusken twa wjukken fan natuerstien. Eartiids waard der rogge op de boulannen ferboud, mar hjoed-de-dei is dat mais.

De maiskolf yn it wapen is dźr it symboal fan. Der leit in protte bosk en greide om it doarp hinne. De griene kleur fan it wapen docht dźroan tinken, wylst de reade kleur fan it skyldhaad de bebouwing symboalisearret. De weage dieling fan it skyldhaad is de Drait, dy't by it doarp lāns streamt.

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H., yn oparbeidzjen mei Doarpsbelang.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2013, blz. 308.


Zie voor de vlag bij Boornbergum.


Dorpsgebied van Kortehemmen.

 

 

Het oude dorpsgebied van Kortehemmen.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Kortehemmen (2011).


Hier komen  gegevens over de geschiedenis van Kortehemmen.


Middelbuorren - Middelburen.

Middelburen is een heel oud buurtschap tussen Nijega en Oudega op het dorpsgebied van Nijega. Een aantal jaren geleden werden er witte buurtschap borden geplaatst. Al op de kaarten van 1667 werd het buurtschap vermeld.


Middelgeast - Middelgaast.

Hier komt informatie over Middelgeast, een buurtschap onder Boornbergum.



De vlag en het wapen van Nijega.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Nijega:

Wapen: yn fjouweren: I en IV fan swart, II en III fan grien; oer de dielingslinen in gouden krśs, belein mei in ferkoarte read krśs; it gouden krśs yn it earste kertier beselskippe fan in gouden achtpuntige stjer en yn it twadde kertier fan in gouden śtskuorde ikebeam.

Flagge: yn fjouweren fan swart en grien; oer de dielingslinen in giel krśs, wźrfan 't de earms in dikte hawwe fan 1/5 flaggehichte; it giele krśs belein mei in ferkoarte read krśs, wźrfan 't de earms in dikte hawwe fan 1/50 flaggehichte en in totale hichte en breedte fan 2/5 flaggehichte; yn de broektop yn 'e midden  in giele achtpuntige stjer.

Taljochting: it wapen Nyegea is basearre op de lizzing fan it doarp. It krśs jout de wegen oan en is fan goud om de sāngrūn oan te jaan. De kleuren fan de kertieren foarmje in ferwizing nei it eardere grūngebrūk: swart foar it fean en grien foar de greiden.

It ferkoarte reade krśs stiet foar de bebouwing en it plak fan de tsjerke, dy stiet op de krśsing fan de wegen by Nyegeasterhoeke.

De achtpuntige stjer ferwiist nei de eardere buorskippen: Eibertsgeasten, Stienkampen, de Nyegeaster Fennen, de Hege Wei (= Middelbuorren), de Wieren, de Westerein en De Tike.

De ikebeam yn it twadde kertier foarmet in ferwizing nei de rykdom oan beammen yn dizze kontreien, mar kin ek sjoen wurde as symboal foar de Fryske Wālden dźr't it doarp yn leit.

De flagge is fan it wapen ōflaat, allinne is de beam derśt helle.

Untwerp: Jelle C. Terluin; lid F.R.f.H.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2002, blz. 226 en 227.


Dorpsgebied van Nijega.

 

 

Het oude dorpsgebied van Nijega.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Nijega (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Nijega.



De vlag en het wapen van Opeinde.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Opeinde:

Wapen: trochsnien: A. blok fan sulver en swart fan 7 rigen fan 5 lizzende blokjes; B. fan goud; oer alles hinne in krśs, skean yn fjouweren dield fan blau en read, it krśs rjochtsūnder beselskippe fan in omkeard skeanlofts pleatste griene klaver oan in tūkje, en loftsūnder fan in omkeard skean pleatste griene klaver oan in tūkje.

Flagge: yn fjouweren dield oer 1/3 fan de flaggelingte fan giel, mei in wite broektop; oer alles hinne in krśs mei in earmdikte fan 1/6 flaggehichte, skean yn fjouweren dield fan blau en read, it krśs yn de broektop beselskippe fan in swarte turf, mei in lingte fan 1/5 flaggelingte en in hichte fan 1/6 flaggehichte, en yn de broekhoeke fan in griene klaver oan in tūkje.

Taljochting: it wapen is basearre op de geografyske tastān; in streekkdoarp oan in haadwei, rinnende fan west nei east, krśst troch it Peinder kanaal, rinnende fan noard nei sśd.

Dy krśsing wurdt symbolisearre troch it krśs fan blau (it wetter) en read (de dyk). De skeane dieling yn it midden fan it krśs symbolisearret de brźge en ek dat de wei en it kanaal beide like wichtich binne.

Yn de boppeste helte fan it wapen is in ferwizing nei de ālde feangebieten (Swartfean) opnommen. Dat fean lei oarspronkelik noardlik en eastlik fan it doarp. Yn de ūnderste helte binne twa klavers opnommen as symboal foar de agraryske omjouwing. De klavers hawwe in tūkje as ferwizing nei de klavers yn it ālde wapen fan de Burmania's, dy't hjir in ūntginning hienen. De namme Burmania is noch werom te finen yn de Burmaniasleat (earder feart), op de grins mei De Folgeren ūnder Noarder Drachten.

De skeane pleatsing fan de klavers hat gjin oar doel, as sa folle as mooglik ūnderskied te meitsjen mei de oare doarpswapens mei klavers deryn. It metaal goud ferwiist nei it (dek)sān, dat ūnder it fean lei.

Untwerp: Rudolf J. Boersma en Jelle C. Terluin; leden F.R.f.H.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2011, blz. 331.


Dorpsgebied van Opeinde.

 

 

Het oude dorpsgebied van Opeinde.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Opeinde (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Opeinde.



De vlag en het wapen van Oudega.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Oudega:

Wapen: trochsnien; 1. yn goud in griene befruchte ikebeam op in grūn fan itselde; 2. yn sulver in reade oansjende hartekop.

Flagge: fjouwerendield fan goud en read op in tredde fan de broekside ōf, it foarste diel belein mei in grien skeanlizzend ikeblźd.

Aldegea wie foarhinne it haaddoarp fan de gemeente en ek de sit fan de grietmannen śt it skaai fan de Van Haersma's.

Oan har wapen is de ikebeam ūntliend, dy't yn 'e flagge troch in blźd fertsjinwurdige is. De hartekop komt śt it gemeentewapen en de flaggekleuren binne wer fan it doarpswapen ōflaat.

Untwerp: P. Bultsma.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboekje 1982, blz. 112.


Dorpsgebied van Oudega.

 

 

Het oude dorpsgebied van Oudega.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Oudega (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Oudega.




De vlag en het wapen van Rottevalle.


Omschrijving van het dorpswapen en de dorpsvlag van Rottevalle:

Wapen: yn grien in sulveren punt, belein mei de doarpstsjerke, fan foaren besjoen, yn read mei in blaue toerspits en iepene fan it fjild, de tsjerke fan ūnderen beselskippe fan in griene klaver; de punt yn it grien lofts en rjochts beselskippe fan in sulveren turf; in weagjend skyldhaad fan read, belein mei twa fūstkjende hannen, elts fanśt in mouwe, alles fan sulver.

It doarpsgebiet fan De Rottefalle wie eartiids ferdield oer trije gemeenten: Achtkarspelen, Smellingerlān en Tytsjerksteradiel. Sa is ek it skyld yn trijen ferdield troch de sulveren punt.

It doarp is ūntstien troch feanterij, by it plak lei it "Witveen"  en yn it sśden it "Zwartveen", tusken De Pein en  De Rottefalle. Dat wurdt oanjūn troch de turven.

De feanterij waard troch gearwurking fan de "Compagnons" śtfierd. As teken fan dy gearwurking binne yn it skyldhaad twa fūstkjende hannen ōfbylde. It read fan it it skyldhaad ferwiist nei de eardere heechfeanheide, wylst it sulver de fertsjinsten fan de feanterij werjout. Mei de weagjende ūnderkant fan it skyldhaad wurdt de Lits oantsjut, it rivierke wźrlāns de turf ōffierd waard. It wapen fan Achtkarspelen is fan sulver, belein mei in reade tsjerke mei in blau  dak en mei acht tuorren mei in blaue spits op in griene grūn. Dat byld is omset nei it wapen fan De Rottefalle, dźr't de doarpstsjerke (as ien fan de acht) yn de sulveren punt pleatst is, sa as dy eartiids ek yn it diel fan it doarp stie dat yn Achtkarspelen lei.

De klaver symboalisearret de hjoeddeiske lānbou. De wapenkleuren binne ōflaat fan de wapens fan de trije gemeenten.

De flagge is krekt as it wapen yn trijen ferdield mei deselde betsjutting. De middelste baan foarmet yn de trijehoeke it sylhūet fan in hūs, dźr't de bebouwing mei oantsjut wurdt.

Under it wapen is op in read lint yn wite kapitalen de spreuk:  "UT DE LITS WEI OMHEECH" opnaam.

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H., yn oparbeidzjen mei Doarpsbelang.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2014, blz. 298 en 299.


Flagge: trije banen fan grien, wyt en grien, de wite baan belein mei twa reade turven; in broekingstrijehoeke mei de punt op it tredde fan de flecht, de trijehoek yn trije banen wyt, read en wyt.

Wapenspreuk: op in read lint yn wite kapitalen: "UT DE LITS WEI OMHEECH."

Untwerp wapen en flagge: J.C. Terluin; lid F.R.f.H., yn oparbeidzjen mei Doarpsbelang.

Geregistreerd in: Genealogysk Jierboek 2014, blz. 298 en 299.


Dorpsgebied van Rottevalle.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Rottevalle (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Rottevalle.


Sitebuorren - Sytebuorren.

Sitebuorren viel eertijds onder Grouw in de voormalige gemeente Idaarderadeel. Al op de kaarten van 1667 werd het buurtschap genoemd. Ook de familie Sytema komt hiervan en bij het buurtschap ligt de Sitebuurster Ee. De Kromme Ee stroomt hierin uit.

In 1984 vond er een gemeentelijke herindeling plaats. Toen kwam Sitebuorren bij de gemeente Smallingerland, ook de Sitebuurster Ee behoort thans tot onze gemeente. Later zal ik nog gegevens over dit buurtschap toevoegen.



Zie bij De Wilgen.

De vlag van Smalle Ee, is dezelde als die van De Wilgen.


Zie bij De Wilgen.

Dorpswapen van Smalle Ee, is dezelfde als die van De Wilgen.


Zie voor de omschrijving van het dorpswapen en de doarpsvlag bij De Wilgen.


Dorpsgebied van Smalle Ee.

 

 

Het tegenwoordige dorpsgebied van Smalle Ee (2011).


Hier komen gegevens over de geschiedenis van Smalle Ee.


Ureterpervallaat - Oerterperfallaat.

Ureterpervallaat is een buurtschap dat eertijds onder twee dorpen viel, Zuider Drachten in Smallingerland en Ureterp in Opsterland. Na de gemeentelijke herindeling in 1984 werd in het geheel opgenomen door Smallingerland en Drachten. Na Buitenstvallaat en het Buurstervallaat aan De Kaden in Drachten was Ureterpervallaat het derde vallaat in de Drachtstervaart. Bij Frieschepalen, Siegerswoude, Bakkeveen en Haulerwijk lagen ook vallaten. Een vallaat is een soort sluis. Dit om het verval van hoog naar lager gedeelten gelegen water te regulieren.

Later zal ik meer toevoegen aan dit gedeelte.


Kadastrale gemeenten van Smallingerland.

 

Hier komen overzichtkaarten van het kadaster uit 1832.


 

Literatuur en bronnen:

 

© Copyright Klaas J. Bekkema:.

 

Foto's, kaarten en tekeningen mogen niet zonder schriftelijk toestemming van de auteur worden overgenomen en vermenigvuldigd.

Het gebruik van foto's, kaarten en tekeningen zijn met toestemming van het Fries Museum  en Tresoar gebruikt voor deze website.

Bronnen: Geschiedenisboeken van Rottevalle (1985 en 2010) en Oudega (1990), hierin vindt u meer bronnen.

Verder onder meer de geschiedenisboeken van Smallingerland (1944 en 1976) en aangrenzende gemeenten.

Alsmede het boek De Leppa, een rechtshistorisch-waterstaatkundige bijdrage (1944);

Boven Boornegebied (1961) e.a. die meer het landschappelijke element beschrijven.

En het boek over Friesland in het rampjaar 1672. It jier fan de miste kānsen. (1972)

 

 

Klaas J. Bekkema ©  maart 2013/april 2015.

Start